INDEXWAARDERINGSMAATSTAVEN BEGRIJPEN

Indexwaardering verwijst naar het proces om te bepalen of een aandelenindex, zoals de S&P 500 of FTSE 100, eerlijk geprijsd, overgewaardeerd of ondergewaardeerd is op basis van bepaalde financiële parameters. Deze analyse helpt beleggers de bredere marktomstandigheden te beoordelen en kan richting geven aan beslissingen over vermogensallocatie of investeringstiming.

Twee van de meest gebruikte waarderingsmaatstaven voor indices zijn:

• Koers-winstverhouding (K/W): Dit geeft de verhouding weer tussen de huidige koers van de index en de totale winst van de bedrijven die erin zijn opgenomen. Een hoge K/W kan erop wijzen dat de markt een sterke toekomstige groei verwacht of dat activa overgewaardeerd zijn.
• Winstaandement: Dit is in wezen het omgekeerde van de K/W (winst per aandeel gedeeld door de koers). De winst wordt uitgedrukt als een percentage rendement en wordt soms vergeleken met obligatierentes om de relatieve aantrekkelijkheid te beoordelen.

Hoewel de indexwaardering een momentopname kan geven van het marktsentiment en de potentiële waarde, moet deze met zorg worden geïnterpreteerd. Deze maatstaven zijn vereenvoudigingen en kunnen worden beïnvloed door verschillende factoren, zoals rentetarieven, winstcycli, inflatieverwachtingen en sectorsamenstelling.

Beleggers kijken vaak naar historische gemiddelden voor context. Als de huidige koers-winstverhouding van de S&P 500 bijvoorbeeld aanzienlijk hoger is dan het langetermijngemiddelde, kunnen sommigen concluderen dat de markt duur is. Deze interpretatie wordt echter genuanceerder wanneer rekening wordt gehouden met macro-economische omstandigheden en toekomstige winstverwachtingen.

Waarderingstechnieken omvatten ook uitgebreidere benaderingen, zoals:

• Shiller K/W (CAPE): Hierbij worden de winsten gecorrigeerd voor inflatie en gemiddeld over tien jaar om de volatiliteit op korte termijn te verminderen.
• Koers-boekwaardeverhouding (K/B): Vergelijkt de koers van een index met de boekwaarde van de bedrijven die erin zijn opgenomen.
• Dividendrendement: Biedt een vergelijking tussen dividendinkomsten en de indexkoers.

Indexwaardering is nuttig voor zowel langetermijn- als tactische beleggers. Langetermijnbeleggers kunnen het gebruiken om markttrends over cycli te beoordelen, terwijl kortetermijnhandelaren waarderingsinefficiënties kunnen gebruiken voor strategische positionering. Cruciaal is dat waarderingssignalen, hoewel informatief, geen instrumenten zijn voor markttiming en gedurende langere tijd hoog of laag kunnen blijven.

De koers-winstverhouding (k/w) is een van de meest genoemde maatstaven bij de waardering van indexen. Deze vergelijkt de marktkapitalisatie van een index met de cumulatieve winst en dient als barometer voor hoe de markt de winstgevendheid van bedrijven waardeert. In wezen beantwoordt deze de vraag: hoeveel zijn beleggers bereid te betalen voor één eenheid winst?

Er zijn twee hoofdtypen k/w-verhoudingen die worden gebruikt bij de evaluatie van indexen:

• Lopende k/w: Gebaseerd op de winst over de afgelopen 12 maanden. Deze weerspiegelt de werkelijke, gerapporteerde winst, maar houdt mogelijk geen rekening met toekomstige veranderingen in de winstontwikkeling.
• Toekomstige k/w: Gebaseerd op de verwachte winst over de komende 12 maanden. Het omvat de prognoses van analisten, waardoor het meer toekomstgericht is, maar gevoeliger voor schattingsfouten.

Als de S&P 500 bijvoorbeeld een koersniveau van 4500 heeft en de bedrijven die erin zijn opgenomen gezamenlijk een winst van $ 150 per aandeel genereren, bedraagt ​​de koers-winstverhouding 30 (4500 / 150). In deze context betalen beleggers 30 keer de winst – een niveau dat sommigen op basis van historische normen als duur kunnen beschouwen.

In de praktijk kan een stijgende koers-winstverhouding wijzen op groeiend marktoptimisme, terwijl een dalende koers-winstverhouding kan wijzen op meer voorzichtigheid of dalende winstverwachtingen. Waarderingen moeten echter in hun context worden geplaatst. Hoge koers-winstverhoudingen voorspellen niet noodzakelijkerwijs crashes. Zo kunnen omgevingen met een hoge groei (zoals de techhausse of het herstel na de pandemie) hogere koers-winstverhoudingen rechtvaardigen als de winstverwachtingen robuust zijn.

Sectorwegingen hebben ook invloed op de indexbrede koers-winstverhoudingen. Sterk gewogen technologie- of consumentengoederensectoren met hoge waarderingen kunnen de totale indexmultiple opdrijven. Omgekeerd hebben sectoren zoals energie of financiële instellingen vaak lagere koers-winstverhoudingen, waardoor het indexgemiddelde daalt wanneer ze de indexsamenstelling domineren.

Rentetarieven beïnvloeden eveneens de koers-winstverwachtingen. Lagere rentetarieven verhogen de contante waarde van toekomstige winsten, wat vaak resulteert in hogere koers-winstverhoudingen. Beleggers moeten winstrendementen (het omgekeerde van de koers-winstverhouding) vergelijken met obligatierendementen om de relatieve waarde te beoordelen. Wanneer het winstrendement op aandelen de rendementen op 10-jarige staatsobligaties aanzienlijk overtreft, kunnen aandelen ondanks hoge nominale koers-winstverhoudingen nog steeds aantrekkelijk geprijsd lijken.

Het interpreteren van verschillende versies van koers-winstverhoudingen is niet eenvoudig. Het opnemen van inflatiecorrecties of afgevlakte winsten leidt er bijvoorbeeld toe dat sommige analisten de voorkeur geven aan cyclisch gecorrigeerde koers-winstverhoudingen (CAPE), die doorgaans een conservatiever waarderingsbeeld schetsen, vooral na lange bullmarkten.

Uiteindelijk geeft de koers-winstverhouding een nuttig momentopname van de waardering, maar moet naast aanvullende maatstaven worden gebruikt. Als deze afzonderlijk wordt gebruikt, bestaat het risico dat een complex economisch en winstlandschap te simplistisch wordt weergegeven.

Hoewel waarderingsmaatstaven zoals koers-winstverhoudingen en winstrendementen goed ingeburgerd zijn, kennen ze aanzienlijke beperkingen die kunnen leiden tot foutieve beleggingsbeslissingen als ze verkeerd worden begrepen of toegepast.

Een van de meest voorkomende valkuilen is te veel vertrouwen op historische gemiddelden. Beleggers kunnen de huidige koers-winstverhoudingen vergelijken met langetermijnnormen (bijvoorbeeld een 15-jarig gemiddelde) en afwijkingen interpreteren als signalen van overwaardering of onderwaardering. Deze conclusies negeren echter vaak veranderingen in rentetarieven, inflatieverwachtingen, geopolitieke risico's en verschuivingen in bedrijfsmodellen of accountingstandaarden.

Een tweede uitdaging vloeit voort uit veranderingen in de indexsamenstelling. Indices zijn dynamische constructies. Bedrijven worden toegevoegd of verwijderd, en sectorgewichten verschuiven. Zo kan een toename van technologiebedrijven met hoge marges de huidige index-koers-winstverhoudingen opdrijven ten opzichte van historische perioden waarin industriële aandelen domineerden. Het vergelijken van de huidige S&P 500 met die van 2000 kan misleidend zijn vanwege de sterk verschillende sectormixen en winststructuren.

Een andere veelvoorkomende vergissing is het gebruik van vooruitzichten/winstverhoudingen zonder rekening te houden met analistenbias of economische onzekerheid. Winstverwachtingen zijn vaak optimistisch, vooral in optimistische periodes. Dit kan resulteren in een vooruitzicht op een kunstmatig lage koers/winstverhouding, waardoor een verkeerde indruk van betaalbaarheid ontstaat.

Veranderingen in de boekhouding compliceren vergelijkingen ook. Verschuivingen in regels rond goodwill, leaseverplichtingen en afschrijvingen kunnen de winst beïnvloeden zonder de onderliggende bedrijfsprestaties te veranderen, wat de koers/winstverhoudingen in de loop der tijd vertekent.

Macro-economische invloeden zoals rentetarieven, inflatieverwachtingen en het beleid van de centrale bank hebben een grote invloed op de waarderingscijfers. Zo kan een sterke winstgroei samengaan met een hoge inflatie, wat een negatieve invloed heeft op de koers/winstverhoudingen naarmate de discontovoeten stijgen. Evenzo kan een dalende renteomgeving de waarderingen stimuleren, zelfs zonder bijbehorende winstgroei.

Globalisering en belastinghervormingen vertroebelen de situatie. Veranderingen in internationale belastingverdragen en wereldwijde toeleveringsketens beïnvloeden de effectieve belastingtarieven en winstmarges ongelijkmatig over sectoren en regio's, waardoor de totale winstcijfers complexer worden.

Bovendien zijn waarderingen slechte voorspellers van prestaties op de korte termijn. Historisch gezien kan een index, zelfs als deze als overgewaardeerd wordt beschouwd, maanden of jaren blijven stijgen. Omgekeerd kunnen "goedkope" markten stagneren of verder dalen. Waardering fungeert als kompas, niet als stopwatch.

Een simplistisch gebruik van koers-winstverhoudingen kan ook een gebrek aan voorspellende kracht hebben. Bijvoorbeeld, door het winstrendement van een index direct te vergelijken met obligatierendementen (vaak het Fed-model genoemd), worden aandelenspecifieke risico's zoals marktvolatiliteit, liquiditeitsproblemen en herinvesteringsrisico's genegeerd.

Ten slotte kunnen "goedkope" waarderingen soms wijzen op structurele problemen. Een lage koers-winstverhouding betekent niet per se een koopje – het kan een weerspiegeling zijn van krimpende sectoren, conjuncturele neergangen of twijfelachtige boekhoudpraktijken. Beleggers zouden de waardering van een index moeten beschouwen als één element binnen een breder kader van marktanalyse, waarbij macro-economische trends, sentimentindicatoren, bedrijfsfundamentals en geopolitieke ontwikkelingen worden geïntegreerd.

Kortom, hoewel waarderingsmaatstaven essentiële instrumenten blijven, hangt hun bruikbaarheid grotendeels af van een doordachte toepassing en contextbewustzijn. Verstandig gebruikt, kunnen ze verwachtingen sturen en de strategie bepalen. Naïef gebruikt, kunnen ze misleidend en zelfs gevaarlijk zijn.