GEMAKSRENDEMENT UITGELEGD: WAAROM SOMMIGE GRONDSTOFFEN EEN PREMIE OPLEVEREN

Wat is gemaksrendement?

Gemaksrendement is een concept dat wordt gebruikt bij de prijsbepaling van futurescontracten voor grondstoffen. Het verwijst naar de niet-monetaire voordelen van het aanhouden van een fysieke grondstof in plaats van een gelijkwaardig futurescontract. Dit rendement weerspiegelt de waargenomen waarde die wordt geassocieerd met toegang tot de fysieke activa – voor doeleinden zoals productiecontinuïteit, voorraadbeheer of markttimingvoordelen.

In tegenstelling tot het aanhouden van een financieel effect, brengen grondstoffen vaak logistieke kosten, opslagkosten en mogelijke aanbodbeperkingen met zich mee. Wanneer reële factoren zoals seizoensinvloeden, schaarste of risico's in de toeleveringsketen een rol spelen, wordt het direct bezitten van een grondstof voordelig. Het gemaksrendement helpt verklaren waarom, onder bepaalde marktomstandigheden, spotprijzen hoger kunnen zijn dan futuresprijzen – een situatie die bekend staat als backwardation.

De term staat centraal in cost-of-carry-modellen, die de reële waarde van futurescontracten beoordelen. Deze modellen houden rekening met vier inputs:

• Spotprijs van de grondstof
• Opslagkosten
• Rente (kapitaalkosten)
• Convenience yield

Hoe hoger de convenience yield, hoe groter de prikkel om de fysieke grondstof aan te houden in plaats van een derivaat. Deze yield is niet direct zichtbaar op een balans, maar kan worden afgeleid uit de relaties tussen spot- en futuresprijzen.

Convenience yield is met name prominent aanwezig in sectoren waar tijdige toegang tot grondstoffen cruciaal is. Een olieraffinaderij kan bijvoorbeeld waarde hechten aan het aanhouden van ruwe olie om ononderbroken productie of flexibiliteit bij het reageren op veranderingen in de vraag te garanderen. Op deze manier levert het bezit van voorraad indirect economisch rendement op – naast prijsstijging alleen.

Over het algemeen vertegenwoordigt convenience yield een belangrijk concept voor het begrijpen van de dynamiek op de grondstoffenmarkt. Beleggers en handelaren die de implicaties ervan begrijpen, zijn beter toegerust om prijsafwijkingen te doorstaan, arbitragemogelijkheden te identificeren en weloverwogen beslissingen over hedging te nemen.

Waarom hebben sommige grondstoffen een premie?

Op grondstoffenmarkten worden sommige fysieke goederen verhandeld tegen een premie ten opzichte van andere vanwege hun hogere gemaksopbrengsten. Deze premie weerspiegelt immateriële voordelen die voortvloeien uit het aanhouden van voorraad, het afdekken van prijsrisico's of het waarborgen van operationele veiligheid.

Verschillende factoren dragen bij aan de premies die voortvloeien uit gemaksopbrengsten:

1. Beveiliging van de toeleveringsketen

Bedrijven met productieprocessen die nauw verbonden zijn met grondstoffen, zoals raffinaderijen, mijnbouwbedrijven en landbouwverwerkers, kunnen ervoor kiezen om fysieke voorraden aan te houden. Dit waarborgt de bedrijfscontinuïteit bij weersomstandigheden, stakingen of geopolitieke spanningen. De gemaksopbrengsten vormen in feite een verzekering tegen deze onzekerheden.

2. Voorraadbeheer

Door fysieke voorraden aan te houden, kunnen bedrijven snel reageren op schommelingen in de vraag of prijsbewegingen. Deze operationele flexibiliteit biedt een concurrentievoordeel, vooral in volatiele markten. In dergelijke gevallen zijn bedrijven bereid lagere financiële opbrengsten te accepteren om de controle over de inputtoevoer te behouden.

3. Marktmacht

Grote marktdeelnemers, zoals nationale oliemaatschappijen of graanexporteurs, kunnen grote voorraden aanhouden om de prijs te stabiliseren of de aanboddynamiek te beïnvloeden. Dit bewuste gedrag kan leiden tot lokale tekorten – zelfs als het totale aanbod toereikend is – wat resulteert in prijsverhogingen die worden aangestuurd door strategisch voorraadbeheer.

4. Wettelijke of seizoensgebonden vraag

Bepaalde grondstoffen hebben seizoensgebonden vraagpatronen (bijv. stookolie in de winter, landbouwproducten tijdens de oogst). Het aanhouden van fysieke voorraad tijdens periodes met een lage vraag garandeert beschikbaarheid tijdens periodes met een hoog verbruik. Bovendien kan naleving van regelgeving (zoals strategische oliereserves) het aanhouden van bepaalde voorraden stimuleren of noodzakelijk maken, waardoor hun werkelijke gemaksopbrengst toeneemt.

Voorbeelden van grondstoffen die vaak premies opleveren, zijn onder andere:

• Ruwe olie: Raffinaderijen waarderen direct beschikbare voorraad om te voldoen aan de inputspecificaties en verstoringen te voorkomen.
• Aardgas: De vraaggevoeligheid tijdens de wintermaanden maakt fysieke toegang waardevol.
• Koper: Wordt gebruikt in de bouw en productie en is cruciaal tijdens infrastructuurhausses.
• Tarwe en maïs: Belangrijke basisvoedingsmiddelen die een nauwkeurige timing vereisen bij distributie en opslag.

Het is belangrijk om te weten dat het gemaksopbrengst en de bijbehorende premies dynamisch zijn. Ze variëren in de tijd en zijn afhankelijk van bredere macro-economische omstandigheden, voorraadniveaus, transportcapaciteit en wereldwijde handelsstromen. Deze complexiteit biedt kansen voor ervaren beleggers, die premies kunnen benutten via futures spreads, fysieke arbitrage of opslagstrategieën.

Hoe beleggers gemaksrendement kunnen gebruiken

Gemaksrendement is meer dan een theoretische constructie: het biedt waardevolle signalen voor handelaren, portefeuillebeheerders en bedrijven die beslissingen nemen over vermogensallocatie, hedging of operationele activiteiten. Het is met name relevant voor degenen die actief zijn op de futures- en fysieke grondstoffenmarkten.

1. Het gedrag van de futurescurve begrijpen

Gemaksrendement helpt de vorm van de futurescurve te verklaren. Wanneer het rendement hoog is, wat wijst op een sterke wens om het fysieke activum aan te houden, kunnen de futuresprijzen onder de spotprijzen noteren – de curve bevindt zich in backwardation. Omgekeerd duidt een laag gemaksrendement op een voorkeur voor het verkopen van voorraad en resulteert in contango, waarbij de futuresprijzen de spotprijzen overstijgen vanwege opslag- en financieringskosten.

Het herkennen van de redenen achter een bepaalde curve helpt beleggers om vraag-aanbodverwachtingen af ​​te leiden en strategische transacties te doen. Bijvoorbeeld:

• Een backwardated curve kan wijzen op fysieke tekorten of operationele prikkels om het product aan te houden.
• Een contangocurve suggereert een overschot aan voorraad en een lage urgentie om het product te kopen.

2. Hedging en speculatie

Producenten en fabrikanten gebruiken inzicht in convenience yield om hun risico effectief af te dekken. Een graanmolen met een ruime voorraad maar een dalende convenience yield kan er bijvoorbeeld voor kiezen om fysieke posities af te stoten en in plaats daarvan longposities in futures in te nemen.

Speculanten daarentegen kunnen proberen te profiteren van veranderingen in convenience yield door kalenderspreads aan te gaan (bijvoorbeeld futures voor de nabije maand kopen en futures voor de verre maand verkopen op backwardated markten). Deze strategieën zijn gericht op het benutten van de schommelende waarde die besloten ligt in fysieke premies.

3. Arbitrage voor opslag en logistiek

Waar discrepanties tussen de spot- en futuresmarkt hoge rendementen op gemak impliceren, kunnen ervaren beleggers arbitrage toepassen. Ze kunnen de fysieke grondstof kopen, opslaan en tegelijkertijd futurescontracten verkopen. Indien goed uitgevoerd, levert deze "cash-and-carry"-arbitrage een risicoloze winst op die gelijk is aan het verschil tussen de futures- en spotprijzen, exclusief carry- en opslagkosten.

4. Fundamentele waardering van grondstoffen

Voor langetermijnbeleggers in grondstoffen kan het herkennen van grondstoffen met historisch hoge rendementen op gemak inzicht bieden in systemische krapte, belangrijke industriële vraag of structurele knelpunten. Een aanhoudende premie kan wijzen op een onderliggende waarde die gekoppeld is aan leveringsbetrouwbaarheid of geopolitieke relevantie.

Lithium en zeldzame aardmetalen hebben bijvoorbeeld een premiumstatus verworven dankzij hun gebruik in hernieuwbare energie en elektronica. Beleggers kunnen deze grondstoffen in hun portefeuilles overwegen vanwege hun toenemende strategische nut en non-fungibiliteit.

Kortom, convenience yield biedt een lens waardoor de diepere economische realiteit van het aanhouden van fysieke grondstoffen kan worden onderzocht. Hoewel niet direct waarneembaar, zijn de effecten ervan tastbaar in prijsstelling, voorraadbeslissingen en risicomanagementstrategieën. Door het in hun gereedschapskist op te nemen, kunnen professionals met een grondstoffenfocus hun vermogen om met meer vertrouwen door complexe, volatiele markten te navigeren vergroten.