DIGITALE VALUTA BEGRIJPEN: EEN UITGEBREID OVERZICHT

Wat is digitale valuta?

Digitale valuta verwijst naar elk betaalmiddel dat uitsluitend in elektronische vorm bestaat. In tegenstelling tot fysieke valuta zoals bankbiljetten of munten, zijn digitale valuta alleen digitaal beschikbaar, meestal toegankelijk via computers of mobiele apparaten. Deze valuta kunnen worden uitgegeven door overheden (centrale banken), particuliere organisaties of ontwikkeld als gedecentraliseerde systemen zoals cryptovaluta.

Digitale valuta kunnen grofweg worden onderverdeeld in drie hoofdtypen:

• Cryptovaluta: Gedecentraliseerde digitale activa die cryptografie gebruiken en werken op blockchaintechnologie. Voorbeelden zijn Bitcoin, Ethereum en Litecoin.
• Stablecoins: Digitale valuta die gekoppeld zijn aan een stabiele activa zoals de Amerikaanse dollar of goud, met als doel de prijsvolatiliteit te verminderen. Voorbeelden zijn USD Coin (USDC) en Tether (USDT).
• Digitale valuta van de centrale bank (CBDC's): Door de staat uitgegeven digitale valuta die worden gereguleerd en ondersteund door nationale centrale banken.

Digitale valuta kunnen onafhankelijk functioneren of geïntegreerd worden in traditionele financiële systemen. Ze maken peer-to-peer-transacties mogelijk zonder tussenpersonen, hoewel de implementatie aanzienlijk verschilt per platform en regelgeving.

Digitale vs. traditionele valuta

Het belangrijkste onderscheid tussen digitale en traditionele valuta ligt in het formaat en de transactiemethode. Traditionele valuta bestaan ​​fysiek en worden uitgewisseld via menselijke interactie of mechanische middelen (bijv. geldautomaten). Digitale valuta daarentegen zijn immaterieel en vereisen digitale wallets en netwerkconnectiviteit voor gebruik.

De beveiligingsprotocollen van de twee systemen verschillen. Traditionele banktransacties zijn afhankelijk van institutioneel vertrouwen en regelgeving. Digitale valuta maken vaak gebruik van encryptie, blockchainverificatie of regelgevingskaders, afhankelijk van het type.

Toegankelijkheid en wereldwijd bereik

Digitale valuta bieden toegankelijkheid voor een bredere bevolking, inclusief mensen zonder bankrekening. Dankzij eenvoudige internettoegang kunnen zelfs gebruikers in regio's met een beperkte financiële infrastructuur deelnemen aan wereldwijde handel en persoonlijke financiële activiteiten. Deze democratisering van de financiële wereld draagt ​​positief bij aan financiële inclusie wereldwijd.

Vroege ontwikkeling en acceptatie

De eerste noemenswaardige digitale valuta was Bitcoin, geïntroduceerd in 2009 door een individu (of groep) onder het pseudoniem Satoshi Nakamoto. Aanvankelijk sceptisch ontvangen, won de valuta uiteindelijk aan populariteit en wekte de interesse in investeringen in digitale activa, gedecentraliseerde financiering en wereldwijde betaaloplossingen.

Sinds de komst van Bitcoin zijn er duizenden digitale valutaprojecten ontstaan. Innovatieve platforms bieden valuta's aan die gekoppeld zijn aan smart contracts, gedecentraliseerde applicaties (dApps) en rendementsdragende financiële instrumenten die de traditionele rol van banken op de proef stellen.

Regelgevingsperspectieven

De regelgeving voor digitale valuta verschilt wereldwijd. Sommige landen omarmen het als een financiële evolutie, terwijl andere het gebruik ervan beperken of verbieden. Internationale organisaties zoals het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Financial Action Task Force (FATF) onderzoeken de effecten op monetair beleid, criminaliteitspreventie en wereldwijde economische stabiliteit.

Digitale valuta van de centrale bank (CBDC's)

Een digitale valuta van de centrale bank (CBDC) is een digitale vorm van de officiële valuta van een land, uitgegeven en gereguleerd door de betreffende centrale bank. In tegenstelling tot gedecentraliseerde cryptovaluta zijn CBDC's gecentraliseerd en worden ze door de staat gesteund, wat hun legitimiteit, stabiliteit en integratie met conventionele monetaire systemen waarborgt.

Doelstellingen achter CBDC's

Centrale banken onderzoeken CBDC's met brede doelstellingen voor ogen:

• Verbetering van de betalingsefficiëntie
• Verlaging van transactiekosten en afwikkelingstijden
• Bevordering van financiële inclusie
• Tegengaan van de daling van het gebruik van contant geld
• Aanpak van de concurrentiestrijd van private cryptovaluta

Bovendien bieden CBDC's overheden een instrument voor een effectievere implementatie van monetair en fiscaal beleid. Door gebruik te maken van programmeerbare digitale valuta kunnen centrale banken stimuli verspreiden, economische stromen volgen en rentetarieven met grotere nauwkeurigheid beïnvloeden.

Soorten CBDC's

Er worden twee primaire CBDC-modellen overwogen:

• Retail CBDC's: Ontworpen voor het grote publiek als een digitaal equivalent van contant geld, toegankelijk voor huishoudens, bedrijven en particulieren.
• Groothandel CBDC's: Worden voornamelijk gebruikt door financiële instellingen voor interbancaire afwikkelingen en grootschalige transacties.

Retail CBDC's richten zich op het vergroten van de toegang en transparantie, terwijl groothandel CBDC's de beveiliging en efficiëntie binnen professionele financiële netwerken verbeteren.

Technische infrastructuur

CBDC's kunnen worden gebouwd op bestaande gecentraliseerde databases of gebruikmaken van innovatieve technologieën zoals gedistribueerde grootboeken (bijv. blockchain). Ongeacht het technologische kader behouden centrale banken de controle over de uitgifte, gebruikersidentificatie en het toezicht op transacties. Privacy blijft een belangrijke overweging, waarbij de vertrouwelijkheid van de gebruiker in evenwicht wordt gebracht met de noodzaak van naleving van AML (Anti-Money Laundering) en KYC (Know Your Customer).

Leidinggeven aan CBDC-projecten

Veel landen zijn pilotprojecten gestart of doen onderzoek naar CBDC's. Opvallend:

• China: De digitale yuan (e-CNY) is een van de meest geavanceerde CBDC-proeven en wordt al in grote steden gebruikt.
• Zweden: De e-Krona van de Riksbank onderzoekt een digitaal alternatief voor contant geld in een grotendeels contantloze samenleving.
• Europese Centrale Bank: Doet onderzoek naar de digitale euro, met een mogelijke lancering in de komende jaren.
• Bahama's: Lanceerde de Sand Dollar, een volledig operationele CBDC, in 2020.

Deze projecten variëren in omvang en technologie, afhankelijk van nationale prioriteiten, regelgeving en sociaaleconomische structuren.

Voordelen en aandachtspunten

CBDC's bieden een grotere veerkracht in betalingen, lagere transactiekosten en de mogelijkheid om monetaire systemen te moderniseren. Ze geven echter ook aanleiding tot bezorgdheid:

• Privacy: Centraal toezicht kan de anonimiteit van gebruikers schenden.
• Cybersecurity: Als digitale activa kunnen CBDC's kwetsbaar zijn voor cyberaanvallen.
• Disintermediatie van banken: Directe uitgifte door centrale banken zou traditionele retailbankmodellen kunnen destabiliseren als consumenten volledig overstappen op CBDC's.

Effectief beleidsontwerp en publieke communicatie spelen een essentiële rol bij het waarborgen van de duurzame en betrouwbare uitrol van CBDC's.

De wereldwijde impact van digitale valuta

Digitale valuta hebben een transformerend potentieel in wereldwijde economische systemen. Van betalingsinfrastructuren tot monetaire beleidsinstrumenten, hun integratie zou zowel de financiële sector als de samenleving in het algemeen opnieuw kunnen definiëren.

Financiële inclusie en economische empowerment

Digitaal geld speelt een cruciale rol bij het aanpakken van wereldwijde financiële ongelijkheid. In ontwikkelingslanden met beperkte toegang tot traditionele bankdiensten maken digitale valuta deelname aan de formele economie mogelijk. Met een mobiele telefoon en internettoegang kunnen gebruikers veilig en efficiënt waarde opslaan, geld overmaken en betalingen ontvangen.

Dit is met name van invloed op geldovermakingen. Internationale werknemers worden vaak geconfronteerd met hoge transactiekosten en vertragingen via traditionele kanalen. Digitale valuta stroomlijnen dit proces, vaak met lagere kosten en realtime verrekeningen, wat direct ten goede komt aan huishoudens en lokale economieën die afhankelijk zijn van deze fondsen.

Veranderingen in monetair en fiscaal beleid

Met CBDC's en digitale betalingssystemen krijgen overheden toegang tot realtime economische gegevens die het macro-economisch beleid ondersteunen. Fiscale stimuleringsmaatregelen, uitkeringen van sociale voorzieningen en gerichte economische interventies kunnen efficiënter worden geïmplementeerd, vooral in tijden van crisis (bijv. pandemieën of natuurrampen).

Bovendien bieden digitale valuta centrale banken kansen om innovatieve instrumenten te verkennen, zoals negatieve rentetarieven of directe geldtransfers naar consumenten, waardoor het bereik en de effectiviteit van het monetaire beleid mogelijk worden vergroot.

Impact op commerciële banken

De brede acceptatie van digitale valuta kan bestaande bankmodellen op de proef stellen. Consumenten zouden ervoor kunnen kiezen om geld rechtstreeks bij centrale banken aan te houden via CBDC's, waardoor de rol van commerciële banken bij het aannemen van deposito's afneemt. Deze disintermediatie zou financieringsmodellen kunnen veranderen, waardoor financiële instellingen nieuwe strategieën moeten ontwikkelen om concurrerend en solvabel te blijven.

Als alternatief kunnen private banken zich aanpassen door diensten met toegevoegde waarde aan te bieden, digitale activa in portefeuilles te integreren of samen te werken met fintechbedrijven die gespecialiseerd zijn in digitale innovatie.

Innovatie in grensoverschrijdende betalingen

Een van de meest potentiële contexten voor de implementatie van digitale valuta is grensoverschrijdende betaling. Huidige wereldwijde betalingsmechanismen zijn vaak traag, ondoorzichtig en duur vanwege complexe correspondentbanksystemen. Digitale valuta (met name cryptovaluta en stablecoins) kunnen snellere, goedkopere en transparantere alternatieven bieden.

Bovendien streeft internationale samenwerking op het gebied van CBDC-interoperabiliteit – zoals de samenwerking tussen de BIS Innovation Hub en centrale banken – ernaar om naadloze internationale CBDC-transacties mogelijk te maken die voldoen aan de wettelijke normen.

Milieu- en ethische overwegingen

Niet alle digitale valuta zijn gelijk qua energieverbruik. Cryptovaluta, met name die welke gebruikmaken van proof-of-work (zoals Bitcoin), vereisen enorme rekenkracht. Veel CBDC's en nieuwere cryptovaluta daarentegen zijn ontworpen met het oog op energie-efficiëntie, met behulp van proof-of-stake of gecentraliseerde systemen.

Ethische overwegingen blijven ook belangrijk. De transparantie die digitale valuta biedt, kan bijdragen aan de bestrijding van illegale financiering, maar roept ook vragen op over privacy, toezicht en datasoevereiniteit. Het in evenwicht brengen van deze prioriteiten is essentieel voor brede acceptatie en vertrouwen.

De weg vooruit

Naarmate de acceptatie van digitale valuta toeneemt, kan het wereldwijde monetaire landschap aanzienlijk veranderen. Toekomstgerichte instellingen investeren in regelgevingskaders, technologische infrastructuur en publieke bewustwording. Het succes van deze inspanningen hangt af van de samenwerking tussen overheden, particuliere ondernemingen en gebruikers om een ​​veilig, inclusief en efficiënt financieel ecosysteem te creëren.