AANDELENRISICO UITGELEGD: DALINGEN, VOLATILITEIT EN VERTEKENINGEN

Aandelenrisico verwijst naar het potentiële verlies dat voortvloeit uit het bezit van aandelen in beursgenoteerde bedrijven. In tegenstelling tot vastrentende waarden, die vaak vooraf vastgestelde rendementen bieden, zijn aandelen onderhevig aan dynamische en onvoorspelbare marktkrachten. Deze kunnen variëren van bedrijfsspecifieke gebeurtenissen tot bredere macro-economische ontwikkelingen zoals rentewijzigingen, inflatie en geopolitieke spanningen. Beleggers in aandelen worden daardoor blootgesteld aan een reeks risico's die kunnen leiden tot tijdelijke of permanente kapitaalverliezen.

Belangrijk is dat aandelenrisico niet alleen meetbare vormen van risico omvat, zoals prijsvolatiliteit en marktdalingen, maar ook immateriële risico's die verband houden met het gedrag van beleggers. Cognitieve vooroordelen, emotionele besluitvorming en kuddegedrag verergeren vaak marktschommelingen, wat leidt tot suboptimale beleggingsresultaten. Het begrijpen en beheersen van deze verschillende dimensies van aandelenrisico is essentieel voor het samenstellen van veerkrachtige portefeuilles en het handhaven van prestaties op lange termijn.

In deze gids onderzoeken we de drie belangrijkste categorieën van aandelenrisico: dalingen, volatiliteit en gedragsfouten. Deze kunnen elk de prestaties van een beleggingsportefeuille beïnvloeden.

Drawdowns behoren tot de meest kritieke en zichtbare vormen van aandelenrisico. Een drawdown treedt op wanneer de marktwaarde van een belegging daalt van een eerdere piek naar een dieptepunt, meestal gemeten als een percentage van de piekwaarde. Beleggers volgen drawdowns om de ernst van de verliezen tijdens marktdalingen in te schatten en de herstelperiode te bepalen die nodig is om eerdere activaniveaus te bereiken.

Er zijn verschillende punten om te begrijpen over drawdowns:

• Omvang: De omvang van de daling van piek naar dal – bijvoorbeeld een drawdown van 20% ten opzichte van een portefeuillewaarde van £ 1.000.000 duidt op een daling van £ 200.000.
• Duur: De tijd die de belegging nodig heeft om te herstellen van de bodem naar de vorige piek. Sommige drawdowns verdwijnen binnen enkele maanden; andere kunnen jaren duren (met name tijdens crises zoals de wereldwijde financiële crisis van 2008).
• Frequentie: Hoe vaak deze gebeurtenissen zich voordoen. Dalingen van 10-20% komen relatief vaak voor bij aandelenbeleggingen en beleggers moeten voorbereid zijn op dergelijke schommelingen, aangezien dit een normaal onderdeel is van aandelenbeleggingen.

Dalingen kunnen het gevolg zijn van verschillende factoren, waaronder macro-economische achteruitgang, sectorspecifieke recessies, wanbeheer van bedrijven of bredere gebeurtenissen zoals pandemieën of militaire conflicten. Beleggers met een kortere beleggingshorizon of een lagere risicobereidheid vinden aanzienlijke dalingen vaak bijzonder lastig, wat vaak leidt tot emotioneel gedreven verkopen op ongelegen momenten.

Inzicht in het concept van dalingen helpt beleggers om verliezen op korte termijn in context te plaatsen, realistische verwachtingen te stellen en vooruit te plannen voor potentiële kasstroombehoeften. Door middel van diversificatie, risicobudgettering en scenarioanalyse kan het risico op marktdalingen tot op zekere hoogte worden beperkt, maar niet volledig worden geëlimineerd.

Historische analyses suggereren dat aandelenmarkten zich uiteindelijk herstellen van dalingen, maar de weg naar herstel kan volatiel en onzeker zijn. Zo heeft de MSCI World Index de afgelopen 50 jaar meerdere keren dalingen van meer dan 30% gekend, maar langetermijnbeleggers die bleven beleggen, profiteerden vaak van aanzienlijke winsten in het daaropvolgende herstel.

Uiteindelijk moeten beleggers accepteren dat dalingen een normaal onderdeel zijn van beleggen in aandelen. Het is essentieel om je op dergelijke gebeurtenissen voor te bereiden, zowel strategisch als psychologisch, om kalmte en discipline op lange termijn te behouden tijdens marktstress.

Volatiliteit is een ander belangrijk aspect van aandelenrisico en verwijst naar de mate van koersschommeling van een aandeel of portefeuille in de loop van de tijd. Deze wordt doorgaans gemeten met de standaarddeviatie, die aangeeft in hoeverre het rendement afwijkt van het gemiddelde. Een hoge standaarddeviatie impliceert een grotere onzekerheid en een breder scala aan mogelijke uitkomsten.

Vanuit een praktisch oogpunt beïnvloedt volatiliteit het beleggerssentiment, de risicoperceptie en de portefeuillewaarde. Plotselinge en scherpe koersschommelingen kunnen angst of overmoed opwekken, wat vaak leidt tot frequente handelsbeslissingen die nadelig kunnen zijn voor de resultaten op de lange termijn. Het is cruciaal voor beleggers om onderscheid te maken tussen kortetermijnruis en betekenisvolle richtingtrends.

Vaak wordt volatiliteit in twee vormen ingedeeld:

• Historische volatiliteit: De mate van daadwerkelijke koersbewegingen in het verleden in een bepaalde periode.
• Impliciete volatiliteit: De voorspelling van de markt over waarschijnlijke koersbewegingen, meestal afgeleid van optiewaarderingsmodellen zoals Black-Scholes.

Volatiliteit staat niet per definitie gelijk aan risico, vooral niet op de lange termijn. Hoewel risicomijdende beleggers hoge volatiliteit als negatief kunnen beschouwen, zijn sommige strategieën – zoals momentumbeleggen – erop gericht om volatiliteit te benutten voor winst. Hoge volatiliteit kan echter de stabiliteit van de portefeuille verminderen en de kans vergroten dat er slecht getimede transacties worden uitgevoerd op basis van emotionele reacties.

Bovendien heeft volatiliteit de neiging om te pieken in periodes van onzekerheid of economische stress. De COVID-19-pandemie in 2020 en het begin van het Russisch-Oekraïense conflict in 2022 zijn recente voorbeelden van situaties waarin angst volatiliteitsindices zoals de VIX tot extreme niveaus dreef, wat leidde tot wijdverbreide uitverkoop op de markt. Deze perioden met hoge volatiliteit gaan vaak gepaard met aanzienlijke dalingen, waardoor het totale aandelenrisico toeneemt.

Portefeuillediversificatie, het gebruik van aandelenfondsen met een lage volatiliteit en systematische herbalancering kunnen helpen de effecten van volatiliteit te beheersen. Bovendien wordt langetermijnbeleggers vaak aangeraden om kortetermijnfluctuaties te negeren en zich in plaats daarvan te richten op langetermijndoelen, vermogensallocatie en gedisciplineerde beleggingsstrategieën.

Inzicht in volatiliteit en de impact ervan op portefeuilles is essentieel, niet alleen om potentiële prijsschommelingen te anticiperen, maar ook om verwachtingen bij te stellen en beleggingsdiscipline te behouden. Erkennen dat schommelingen onlosmakelijk verbonden zijn met het beleggingsproces, kan beleggers helpen koers te houden en het risico op schadelijke reacties in turbulente tijden te verminderen.