STERKTE EN ZWAKTE VAN DE AMERIKAANSE DOLLAR: BELANGRIJKSTE MONDIALE FACTOREN

De Amerikaanse dollar (USD) is 's werelds meest verhandelde en aangehouden valuta en vertegenwoordigt meer dan 80% van de wereldwijde valutatransacties. De waarde ervan, gemeten ten opzichte van andere valuta via indices zoals de US Dollar Index (DXY), fluctueert op basis van een groot aantal factoren. Macro-economische indicatoren behoren tot de belangrijkste factoren die de algemene sterkte of zwakte van de dollar bepalen. Beleggers, instellingen en beleidsmakers volgen deze nauwlettend om te anticiperen op de toekomstige ontwikkeling van de dollar.

1. Rentetarieven en beleid van de Federal Reserve: Een van de meest invloedrijke factoren is de hoogte van de kortetermijnrente die door de Amerikaanse Federal Reserve (Fed) wordt vastgesteld. Hogere rentetarieven leiden doorgaans tot een sterkere dollar, omdat ze een beter rendement bieden op in dollars luidende activa, wat kapitaalinstroom aantrekt. Wanneer de Fed toekomstige renteverhogingen signaleert – of wanneer de markten dergelijke bewegingen verwachten – stijgt de dollar vaak. Omgekeerd kan een dovish beleid van de Fed leiden tot waardevermindering door de VS minder aantrekkelijk te maken voor beleggers die op zoek zijn naar rendement.

2. Inflatiegegevens: De kerninflatie, gemeten via CPI- en PCE-indices, beïnvloedt de renteverwachtingen. Aanhoudende inflatie kan de Fed ertoe aanzetten het monetaire beleid te verkrappen, waardoor de Amerikaanse dollar sterker wordt. Omgekeerd kan een afnemende inflatie de verwachtingen van renteverlagingen aanwakkeren, waardoor de dollar verzwakt. Beleggers beoordelen zowel de gerealiseerde inflatie als toekomstgerichte indicatoren zoals break-evenrentes.

3. Economische groeicijfers: Sterke bbp-cijfers, veerkrachtige arbeidsmarkten (zoals weerspiegeld in het rapport over de werkgelegenheid buiten de landbouwsector) en robuuste consumentenbestedingen wijzen allemaal op economische kracht, wat vaak een sterkere Amerikaanse dollar ondersteunt. Groeiverschillen – waarbij de Amerikaanse economie beter presteert dan andere – stimuleren doorgaans de algemene sterkte van de Amerikaanse dollar ten opzichte van andere belangrijke valuta's.

4. Handels- en lopende rekeningbalansen: De VS kampt met aanhoudende handelstekorten, wat op termijn neerwaartse druk op de dollar kan uitoefenen. Deze invloed wordt echter vaak gedempt door de vraag naar in dollars luidende activa. Een afname van het tekort op de lopende rekening kan het vertrouwen van investeerders vergroten en de munt ondersteunen, terwijl grotere tekorten zorgen over de houdbaarheid kunnen oproepen, wat tot verzwakking kan leiden.

5. Marktsentiment en risicobereidheid: De marktpsychologie stimuleert ook valutastromen. In tijden van onzekerheid gedraagt ​​de dollar zich vaak als een veilige haven. Tijdens periodes van financiële stress stroomt kapitaal doorgaans naar Amerikaanse activa die als laag risico worden beschouwd, wat de dollar ondersteunt. Omgekeerd kunnen een verbeterend risicosentiment en een wereldwijd economisch herstel de stromen naar hoger renderende of risicovollere activa stimuleren, waardoor de vraag naar de dollar afneemt.

6. Politieke en fiscale ontwikkelingen: Fiscaal beleid – waaronder stimuleringsmaatregelen, belastinghervormingen en overheidsuitgaven – oefent een aanzienlijke invloed uit. Een expansief begrotingsbeleid kan de groei ondersteunen en de dollar opkrikken, mits de markten geloven dat de schuldenlast houdbaar blijft. Politieke stabiliteit draagt ​​ook bij aan de aantrekkingskracht van de Amerikaanse dollar. Onzekerheid, zoals patstellingen over het schuldenplafond of overheidssluitingen, kan het vertrouwen tijdelijk ondermijnen.

Over het algemeen hangt de waardering van de Amerikaanse dollar af van een complexe reeks economische indicatoren, die evenzeer worden gevormd door harde gegevens als door marktverwachtingen en beleidsvooruitzichten. Een uitgebreide analyse van deze statistieken helpt bij het begrijpen van de bredere ontwikkeling van de dollar.

Om volledig te begrijpen wat de algehele sterkte of zwakte van de Amerikaanse dollar drijft, moeten we de Verenigde Staten niet geïsoleerd bekijken. De valutamarkt functioneert veeleer als een spel van relatieve waarde. De Amerikaanse dollar wint of verliest aan kracht, niet alleen door binnenlandse dynamiek, maar ook in contrast met de prestaties en het beleid van andere economieën. Belangrijke vergelijkende factoren spelen een rol op de wereldwijde valutamarkten.

1. Divergentie in monetair beleid: Verschillen tussen centrale banken staan ​​voorop. Als de Federal Reserve haar beleid verkrapt, terwijl de Europese Centrale Bank (ECB), de Bank of Japan (BoJ) of andere partijen een soepel beleid voeren, trekt het renteverschil kapitaal aan naar de VS, waardoor de dollar stijgt. Omgekeerd, als buitenlandse centrale banken agressiever worden of de Fed een dovish-koerswijziging doorvoert, kan deze relatieve verschuiving de Amerikaanse dollar verzwakken. Toekomstgerichte richtlijnen en marktverwachtingen (zoals te zien op futuresmarkten) zorgen er vaak voor dat de dollar vooruitloopt op daadwerkelijke beleidsbeslissingen.

2. Wereldwijde economische gezondheid: Wanneer andere grote economieën (EU, China, Japan) een versnelde groei of stabilisatie doormaken, leidt dit vaak tot sterkere valuta's en een verzwakking van de Amerikaanse dollar. Aan de andere kant, als de VS beter presteert dan het wereldwijde gemiddelde – met name in een relatief vacuüm van groei elders – heeft de dollar de neiging om te versterken. Zo ondersteunt een betere Amerikaanse prestatie tijdens een traag wereldwijd herstel vaak een waardestijging van de Amerikaanse dollar.

3. Kapitaalstromen en investeringstrends: Internationale kapitaalallocatie beïnvloedt de vraag naar valuta. Wanneer buitenlandse investeerders betere kansen in de VS zien – of het nu gaat om aandelen, obligaties of onroerend goed – ruilen ze hun binnenlandse valuta in voor dollars, waardoor de Amerikaanse dollar stijgt. Tegelijkertijd kan een aanzienlijke uitstroom van Amerikaanse investeerders naar internationale markten de vraag naar de dollar dempen. Deze stromen worden vaak gedreven door percepties van waardering, relatieve rendementen en geopolitieke veiligheid.

4. Grondstoffenprijzen en handelsvoorwaarden: De Amerikaanse dollar gedraagt ​​zich vaak omgekeerd ten opzichte van grondstoffenprijzen, met name olie. Een sterkere dollar drukt doorgaans de grondstoffenprijzen (in USD) en vice versa. Deze wisselwerking is van invloed op grondstoffenexporterende economieën zoals Canada, Australië en opkomende markten, omdat hun valuta's de grondstoffencycli volgen. Dalende grondstoffenprijzen duiden meestal op een vlucht naar de USD, terwijl stijgende prijzen de relatieve vraag kunnen verminderen.

5. Prestaties van de euro en de yen: De euro en de yen zijn na de USD de meest liquide valuta's. Bewegingen in de EUR/USD- en USD/JPY-paren hebben een grote invloed op de DXY. Zwakte in Europa (economische malaise of dovish ECB-maatregelen) kan de USD bijvoorbeeld versterken via het eurokanaal. Evenzo leidt rendementszoekend gedrag in Japan vaak tot forex carry trades die de dollar ondersteunen wanneer de Amerikaanse rentetarieven hoger zijn dan de Japanse rentetarieven.

6. Omstandigheden in opkomende markten: De algemene gezondheid van opkomende markten beïnvloedt ook de USD-stromen. Crises in landen met zwakke fundamenten (bijv. een hoge buitenlandse schuld, politieke instabiliteit) leiden vaak tot een sterke Amerikaanse dollar via kapitaalvlucht. Evenzo kunnen in Amerikaanse dollars luidende schulden in opkomende markten leiden tot een 'dollar squeeze' wanneer terugbetaling kostbaar wordt, waardoor de vraag naar dollars toeneemt.

Comparatieve sterkte speelt een doorslaggevende rol bij de waardering van de Amerikaanse dollar. Het gaat vaak niet alleen om de sterkte van de Amerikaanse dollar, maar ook om de relatieve sterkte ten opzichte van buitenlandse economieën, renteverschillen, risicoperceptie en kapitaalmobiliteit. De wisselwerking tussen deze comparatieve elementen onderstreept het cyclische karakter van de prestaties van de Amerikaanse dollar op het wereldtoneel.

Naast traditionele economie en monetair beleid beïnvloeden langetermijn- en structurele factoren – samen met geopolitieke dynamiek – de sterkte of zwakte van de Amerikaanse dollar sterk. Deze diepere factoren bepalen de wereldwijde reservevoorkeuren, handelsdynamiek en systemische risicobeoordelingen en bepalen vaak de richting van de dollar over jaren of zelfs decennia.

1. Status van de reservevaluta: De Amerikaanse dollar is 's werelds primaire reservevaluta, met meer dan 60% van de wereldwijde valutareserves in Amerikaanse dollars. Deze structurele status zorgt voor een aanhoudende vraag naar de dollar, zelfs in tijden van economische onzekerheid. Hoewel er af en toe discussies ontstaan ​​over mogelijke alternatieven (zoals de euro, de yuan of digitale valuta), biedt geen van deze alternatieven momenteel de liquiditeit, institutionele stabiliteit en diepte van de Amerikaanse kapitaalmarkten die de dominantie van de dollar ondersteunen. Deze reservestatus draagt ​​over het algemeen bij aan de sterkte van de dollar op lange termijn en fungeert als buffer tijdens conjuncturele neergangen.

2. Geopolitieke spanningen en instabiliteit: In tijden van internationale crises – of het nu gaat om oorlog, handelsconflicten of politieke instabiliteit – zoeken wereldwijde beleggers doorgaans hun toevlucht in Amerikaanse activa. Dit "veilige haven"-gedrag versterkt de kracht van de dollar, met name tijdens volatiliteit. De vraag naar dollars steeg bijvoorbeeld sterk tijdens de beginfase van de COVID-19-pandemie en de financiële crisis van 2008. Omgekeerd kan een marginale zwakte van de dollar volgen wanneer geopolitieke spanningen de Verenigde Staten rechtstreeks raken of het vertrouwen in hun leiderschap ondermijnen – hoewel deze effecten vaak tijdelijk zijn, tenzij ze samenvallen met verslechterende budgettaire fundamenten.

3. Amerikaanse schuld en fiscale gezondheid: De fiscale positie van de federale overheid heeft langetermijngevolgen voor de dollar. Hoewel de VS een hoge schuldtolerantie geniet vanwege de status van reservevaluta, kunnen aanhoudende tekorten en een oplopende schuld/bbp-ratio het vertrouwen van beleggers na verloop van tijd ondermijnen, wat mogelijk de basis legt voor een langdurige zwakte van de dollar. Verlagingen van ratings, verlies van vertrouwen in Amerikaanse staatsobligaties en politieke disfunctie rond schuldenplafonds kunnen deze zorgen versterken.

4. Handelsoorlogen en protectionisme: Het Amerikaanse handelsbeleid heeft ook gevolgen. Tarieven, sancties en handelsbeperkingen kunnen de dollar tijdelijk sterker maken door onzekerheid en veilige havenstromen, maar kunnen na verloop van tijd de wereldwijde perceptie verzwakken en dedollarisatie-inspanningen stimuleren. Naarmate wereldwijde handelspartners alternatieve betalingsmechanismen zoeken, kunnen er op de lange termijn marginale verschuivingen ten opzichte van de Amerikaanse dollar optreden, hoewel dergelijke veranderingen geleidelijk verlopen.

5. Innovatie in technologie en digitale valuta: De opkomst van digitale centralebankvaluta's (CBDC's), blockchain-gebaseerde overschrijvingen en fintech-innovatie kan de suprematie van de Amerikaanse dollar aantasten. Hoewel de dollar nu dominant blijft, zou de technologische evolutie in grensoverschrijdende betalingen zijn wereldwijde dominantie kunnen verzwakken. Het tempo en de aard van de wereldwijde invoering van regelgeving zullen een cruciale rol spelen.

6. Structurele verschuivingen in de wereldhandel: De langetermijnhervorming van toeleveringsketens – zoals nearshoring en friend-shoring – beïnvloedt de handelsbalansen en kapitaalstromen. Deze verschuivingen, beïnvloed door geopolitieke en economische veiligheidsproblemen, zullen de vraag naar dollars geleidelijk veranderen. Een vertragende globaliseringstrend kan de vraag naar dollars in de marge verminderen, vooral in combinatie met toenemende regionale handelsafspraken in lokale valuta.

Kortom, hoewel kortetermijnbewegingen van de dollar vaak worden bepaald door rentetarieven en sentiment, worden brede dollarcycli doorgaans ondersteund door geopolitieke stabiliteit, begrotingsdiscipline, structurele handelspatronen en de architectuur van het dollarsysteem. Inzicht in deze dimensies is essentieel voor het evalueren van trends in de dollar op de middellange tot lange termijn in een steeds meer multipolaire wereld.