POST-TRADE VERWERKING UITGELEGD: CLEARING EN AFWIKKELING

Post-tradeverwerking verwijst naar de reeks acties en handelingen die plaatsvinden nadat een transactie is uitgevoerd, maar vóór de uiteindelijke uitwisseling van activa en contanten tussen koper en verkoper. Deze stappen zorgen ervoor dat de transactie efficiënt en nauwkeurig wordt gevalideerd, geregistreerd, gematcht, gecleard en afgewikkeld op de financiële markten.

Handelen op financiële markten omvat het kopen of verkopen van financiële instrumenten zoals aandelen, obligaties, derivaten of vreemde valuta. Zodra een transactie tussen twee partijen is overeengekomen – meestal via brokers of elektronische handelsplatformen – resulteert dit niet onmiddellijk in de overdracht van effecten of fondsen. Post-tradeverwerking overbrugt deze kloof door ervoor te zorgen dat verplichtingen worden nagekomen en eigendomswijzigingen correct worden geregistreerd.

Het doel van post-tradeverwerking is om risico's te beperken, stabiliteit te bevorderen en de efficiëntie te verbeteren. Deze processen zijn essentieel voor het behoud van vertrouwen in financiële ecosystemen en het soepel functioneren van markten.

Er zijn vier hoofdfasen in de post-tradeverwerking:

• Transactiebevestiging en -matching: Wanneer transacties worden gematcht en beide partijen de details bevestigen.
• Clearing: Identificatie en berekening van verplichtingen tussen de partijen.
• Afwikkeling: Daadwerkelijke uitwisseling van effecten en bijbehorende betalingen.
• Bewaring en rapportage: Bewaring van activa en naleving van rapportagevereisten.

Deze infrastructuur wordt ondersteund door een netwerk van tussenpersonen, waaronder clearinginstellingen, centrale effectenbewaarinstellingen (CSD's), bewaarders en afwikkelingsagenten. Elk speelt een cruciale rol bij het waarborgen van de integriteit en efficiëntie van de uitvoering en afronding van transacties.

Hoewel de post-tradeverwerking tegenwoordig sterk afhankelijk is van automatisering en geavanceerde systemen, blijft deze complex en gereguleerd. Regelgevende kaders zoals de European Market Infrastructure Regulation (EMIR), de Amerikaanse Dodd-Frank Act en Basel III helpen deze processen te standaardiseren en systeemrisico's te verminderen.

Post-tradeverwerking vormt in wezen de ruggengraat achter de schermen van het financiële systeem. Zonder deze verwerking zou de soepele werking van de wereldwijde financiële markten onmogelijk zijn.

Clearing is een cruciale eerste fase in de post-tradeverwerking die plaatsvindt na de uitvoering van de transactie en vóór de definitieve afwikkeling. Deze fase helpt bij het identificeren, afstemmen en bevestigen van de verplichtingen van elke partij die bij een transactie betrokken is. Het fungeert als een buffer die vertrouwen schept en het risico op wanbetaling vermindert.

Het clearingproces verloopt via een centrale tegenpartij (CCP), vaak een clearinghouse. De CCP wordt in wezen de koper voor elke verkoper en de verkoper voor elke koper, waardoor deelnemers worden geïsoleerd van elkaars krediet- en afwikkelingsrisico's. Bekende wereldwijde clearinghuizen zijn onder andere LCH, EuroCCP, DTCC (voor de VS) en ASX Clear.

De functies van clearing omvatten:

• Trade Matching: Zorgt ervoor dat zowel de koper als de verkoper compatibele handelsgegevens hebben ingediend.
• Netting: Het compenseren van meerdere verplichtingen tussen partijen om het aantal daadwerkelijke betalings- of leveringsinstructies te verminderen.
• Validatie: Het controleren van de transactie op naleving van de regels en het garanderen dat alle voorwaarden consistent zijn.
• Risicobeheer: Het vereisen van onderpand of marge om het tegenpartijrisico te beperken.
• Rapportage: Het indienen van handelsgegevens bij toezichthouders en financiële registers voor transparantie.

Clearinghuizen bepalen hoeveel onderpand elke partij moet aanhouden, op basis van de waarde en het risicoprofiel van hun openstaande posities. Deze zekerheid – bekend als initiële en variatiemarge – fungeert als verzekering en zorgt ervoor dat deelnemers hun risico's afdekken.

Clearing verlaagt het risico op een domino-effect aanzienlijk als een marktdeelnemer failliet gaat. Door het risico van wanbetaling op zich te nemen en centraal te beheren, voorkomt de CCP bredere verstoringen op de financiële markten. Om deze reden is clearing een wettelijke vereiste geworden voor veel soorten transacties, met name voor derivaten met een hoge hefboomwerking of OTC (over-the-counter) derivaten.

Technologische ontwikkelingen hebben de clearing gemoderniseerd, waardoor bijna realtime verwerking en meer transparantie mogelijk zijn. Clearing blijft echter complex en zwaar gereguleerd, en vereist uitgebreide data-integratie, risicobeheersing en coördinatie tussen talloze entiteiten.

Clearing vormt dus de ruggengraat van operationeel, krediet- en systeemrisicobeheer in de bredere post-trade levenscyclus.

Settlement is de laatste stap in de post-trade verwerking, waarbij de koper de gekochte effecten ontvangt en de verkoper de betaling ontvangt. Settlement finaliseert de transactie en vormt de daadwerkelijke overdracht van eigendom en fondsen, waarmee alle contractuele verplichtingen die tijdens de transactie zijn aangegaan, worden afgehandeld.

Zodra een transactie is goedgekeurd, gaan de instructies over naar de settlement-fase. Hier komen de details van 'levering versus betaling' (DvP) aan bod. DvP zorgt ervoor dat effecten worden geleverd als – en alleen als – de betaling gelijktijdig plaatsvindt. Dit principe minimaliseert het risico van de hoofdsom, oftewel het risico dat één partij levert zonder compensatie te ontvangen.

Het moment van settlement is afhankelijk van de markt en de activaklasse, maar de meeste aandelenmarkten hanteren de T+2-standaard: settlement twee werkdagen na de transactiedatum. Sommige initiatieven die worden onderzocht, zijn gericht op het verkorten van deze periode tot T+1 om het systeemrisico verder te verminderen.

Entiteiten die betrokken zijn bij het afwikkelingsproces zijn onder andere:

• Centrale effectenbewaarinstellingen (CSD's): Zoals Euroclear, Clearstream en DTCC, die transacties faciliteren en registreren.
• Depotbanken: Bewaren effecten namens klanten en onderhouden contact met CSD's om effecten veilig over te dragen.
• Betaalnetwerken: Voeren de geldbewegingen tussen tegenpartijen uit en verifiëren deze.

Afwikkeling kan in twee formaten worden uitgevoerd:

• Bruto-afwikkeling: Elke transactie wordt afzonderlijk en in realtime afgewikkeld (bijv. Real-Time Gross Settlement of RTGS-systemen).
• Netto-afwikkeling: Meerdere transacties worden samengevoegd en alleen de nettobedragen worden aan het einde van een bepaalde periode overgemaakt.

Moderne afwikkelingssystemen zijn ontworpen om grote hoeveelheden transacties veilig te verwerken. Ze integreren automatisering, straight-through processing (STP) en blockchaininnovaties om fouten en vertragingen te verminderen. Als een transactie niet wordt afgewikkeld, kan dit leiden tot boetes, reputatieschade en een verhoogd kredietrisico – vandaar het belang van een robuuste afwikkelingsinfrastructuur.

Reguleringen zoals de Central Securities Depositories Regulation (CSDR) in de EU standaardiseren sancties voor mislukte afwikkelingen, stimuleren efficiëntie en bevorderen buy-in-mechanismen om lopende afwikkelingen af ​​te wikkelen.

Uiteindelijk is afwikkeling het proces dat financiële transacties economische finaliteit geeft. Zonder afwikkeling zouden uitgevoerde transacties slechts beloftes zijn, geen daadwerkelijke uitwisseling van waarde.