UITLEG OVER AANDELENINKOPEN: WANNEER CREËREN ZE WAARDE (OF NIET)?

Aandeleninkoopprogramma's, ook wel bekend als aandeleninkoopprogramma's, vinden plaats wanneer een bedrijf zijn eigen uitstaande aandelen op de open markt of rechtstreeks van aandeelhouders inkoopt. Deze praktijk vermindert het aantal openbaar beschikbare aandelen, wat vaak resulteert in een hogere winst per aandeel (WPA) en mogelijk een stijging van de aandelenkoers.

Bedrijven gebruiken vaak overtollige liquide middelen om aandelen in te kopen als alternatief voor investeringen in nieuwe projecten of het verhogen van dividenden. De redenen hiervoor kunnen variëren van het uitstralen van vertrouwen in de toekomst van het bedrijf tot het structureren van een fiscaal efficiënte kapitaalteruggave aan aandeelhouders. De implicaties en resultaten van aandeleninkopen variëren echter sterk, afhankelijk van timing, intentie en uitvoering.

De meest voorkomende motieven voor aandeleninkopen zijn onder andere:

• Het optimaliseren van de kapitaalallocatie: In plaats van geld op de balans te laten staan, kunnen bedrijven overtollig kapitaal teruggeven aan aandeelhouders via aandeleninkopen.
• Positieve marktsignalen: Het management dat een aandeleninkoop initieert, kan een signaal afgeven dat het bedrijf ondergewaardeerd is.
• Het verbeteren van de financiële ratio's: Door het totale aantal uitstaande aandelen te verminderen, verhogen aandeleninkopen doorgaans de winst per aandeel (WPA) en het rendement op eigen vermogen (ROE), zelfs als de totale winst gelijk blijft.
• Verwatering compenseren: Bedrijven gebruiken aandeleninkopen vaak om de verwaterende effecten van de uitgifte van aandelen als beloning voor werknemers te neutraliseren.

Aankopen kunnen op verschillende manieren worden uitgevoerd Manieren:

• Terugkoop op de open markt: De meest gebruikelijke methode, waarbij aandelen worden gekocht tegen de geldende marktprijzen.
• Overnamebod: Bedrijven kunnen aandelen tegen een hogere prijs kopen binnen een bepaald tijdsbestek.
• Privéonderhandelingen: Sommige bedrijven kopen aandelen terug van één grote aandeelhouder.
• Versnelde aandelenterugkoop (ASR): Een bedrijf koopt aandelen vooraf in bij een investeringsbank, die deze vervolgens terugkoopt van de markt.

Hoewel de mechanismen eenvoudig lijken, hangt de werkelijke impact van een aandelenterugkoop af van verschillende factoren, waaronder waardering, alternatieve kosten en de perceptie van beleggers.

Terugkoop creëert daadwerkelijke aandeelhouderswaarde wanneer deze onder de juiste omstandigheden wordt uitgevoerd. Ze zijn niet universeel voordelig en hun effectiviteit hangt af van de financiële situatie van het bedrijf, de aandelenkoers en bredere strategische alternatieven. In wezen is een terugkoop een beslissing over kapitaalallocatie en moet als zodanig worden beoordeeld.

1. Wanneer aandelen ondergewaardeerd zijn

Een van de sterkste rechtvaardigingen voor een terugkoop is dat de aandelen van het bedrijf onder de intrinsieke waarde worden verhandeld. In dergelijke gevallen is een terugkoop vergelijkbaar met het verwerven van een investering met een hoog rendement. Hoe minder aandelen er in omloop zijn, hoe groter het belang dat elke resterende aandeelhouder feitelijk heeft – wat de waarde per aandeel accentueert.

Als de aandelenkoers van een bedrijf met sterke fundamenten bijvoorbeeld daalt door marktvolatiliteit op korte termijn, kan het inkopen van eigen aandelen een hoger rendement opleveren dan beleggingen met een lager rendement, zoals staatsobligaties of zelfs dividendverhogingen.

2. Verbetering van de kapitaalefficiëntie

Bedrijven met beperkte mogelijkheden voor organische groei kunnen aandeleninkopen zien als een efficiënte manier om ongebruikt kapitaal in te zetten. Mits de bedrijfsvoering stabiel is en de schulden beheersbaar, kunnen aandeleninkopen het rendement op eigen vermogen (ROE) verhogen door de eigenvermogensbasis te verkleinen.

Sommige gevestigde bedrijven handhaven hoge kasstroomopbrengsten en missen baanbrekende innovatiepijplijnen. Voor hen kan het financieren van een aandeleninkoop de voorkeur hebben boven investeren in onzekere ondernemingen of het hamsteren van geld dat het rendement verlaagt.

3. Fiscaal gunstig rendement voor aandeelhouders

Terugkoop biedt een fiscaal gunstiger alternatief voor dividenden in rechtsgebieden met belastingvoordelen op vermogenswinst. In plaats van belastbaar inkomen uit dividenden te ontvangen, realiseren beleggers pas winst wanneer ze aandelen verkopen, wat strategische belastingplanning mogelijk maakt.

4. Compensatie van verwatering door aandelencompensatie

Bedrijven met robuuste aandelengebaseerde beloningsregelingen voor werknemers kunnen aandelen terugkopen om verwatering van het bestaande aandeelhoudersbezit te voorkomen. In deze context zijn de terugkoopprogramma's waardeneutraal – ze behouden het eigen vermogen per aandeel in plaats van het te verhogen – maar kunnen wel gunstig zijn voor het behoud van de aandeelhoudersstructuur en het vertrouwen.

5. Signaleren van sterk managementvertrouwen

Terugkoopprogramma's geven vaak aan dat het management verwacht dat de aandelenkoersen zullen stijgen, wat duidt op een onderliggende sterke basis van de onderneming. Dergelijke signalen kunnen het beleggerssentiment stimuleren en de waarderingen versterken, zelfs verder dan de automatische stijging van de winst per aandeel.

Toch zijn tekenen van echte waardecreatie onder meer een voorzichtig inkooptempo, transparantie over de onderbouwing en het niet gebruiken van buitensporige schulden voor terugkopen – allemaal indicatoren van verantwoord kapitaalbeheer.

Ondanks hun populariteit zijn aandeleninkopen niet onomstreden. Wanneer ze onder slechte omstandigheden of om de verkeerde redenen worden uitgevoerd, kunnen aandeleninkopen de waarde voor aandeelhouders uithollen en de langetermijnpositie van een bedrijf verzwakken.

1. Te veel betalen voor aandelen

De duidelijkste manier waarop een aandeleninkoop waarde vernietigt, is wanneer bedrijven aandelen terugkopen tegen een prijs die boven de intrinsieke waarde ligt. In tegenstelling tot het terugkopen van ondergewaardeerde aandelen, zorgt te veel betalen ervoor dat vermogen wordt overgedragen van de bestaande aandeelhouders naar de aandeelhouders die hun aandelen verkopen. Omdat kapitaal dat wordt gebruikt voor overgewaardeerde aandeleninkopen niet productief wordt herinvesteerd, is er sprake van inefficiëntie en verlies van kansen.

Studies hebben zelfs aangetoond dat veel bedrijven aandeleninkopen verkeerd timen: ze kopen meer aandelen wanneer de koersen pieken en minder aandelen tijdens een recessie, wat het beoogde voordeel tenietdoet.

2. Crowdpleasing ten koste van strategie

Terugkoop van eigen aandelen kan worden gebruikt om de marktdruk op korte termijn te verlichten of om de cijfers per aandeel te verbeteren voorafgaand aan winstrapporten of evaluaties van incentives voor leidinggevenden. Hoewel dergelijke tactieken de kwartaalresultaten kunnen verbeteren, gaan ze vaak ten koste van investeringen in innovatie, R&D en de langetermijninfrastructuur van het bedrijf die duurzame groei ondersteunt.

Dit wordt vooral problematisch wanneer bedrijven aandeleninkopen boven kapitaaluitgaven (CapEx) stellen of veelbelovende uitbreidingsprojecten negeren die een hoger rendement zouden kunnen opleveren dan de terugkoop van te duur geprijsde aandelen.

3. Vermindering van financiële flexibiliteit

Het financieren van aandeleninkopen met schulden – met name voor bedrijven met reeds gespannen balansen – kan de financiële kwetsbaarheid vergroten. De last van schuldaflossingen en krimpende kasreserves kan acuut worden tijdens economische recessies, waardoor de toekomstige veerkracht afneemt. Bovendien laten aandeleninkopen die tijdens economische hoogconjunctuur worden uitgevoerd weinig buffer over tijdens krimp, terwijl de aankoop van ondergewaardeerde aandelen juist het meest voordelig zou zijn.

4. Slechte operationele prestaties maskeren

Sommige bedrijven gebruiken aandeleninkopen om de winst per aandeel (WPA) te ondersteunen, zelfs wanneer de nettowinst stagneert of daalt. Deze boekhoudkundige verbetering kan beleggers misleiden en onderliggende zwakheden of operationele stagnatie maskeren. Na verloop van tijd leiden dergelijke strategieën tot verkeerde prijsstelling op de markt, misplaatst vertrouwen in het management en teleurstellende financiële resultaten zodra de onderliggende problemen duidelijk worden.

5. Risico's op het gebied van regelgeving en maatschappelijk bestuur

Er is steeds meer kritiek op aandeleninkopen, met name van beleidsmakers die stellen dat bedrijven deze gebruiken om leidinggevenden te verrijken ten koste van investeringen in arbeid of innovatie. Beleggers die zich richten op milieu, maatschappij en governance (ESG) houden steeds meer toezicht op hoe bedrijven kapitaal gebruiken, waardoor de druk toeneemt om aandeleninkopen te rechtvaardigen met een aantoonbare strategische onderbouwing.

Er is bijvoorbeeld kritiek geuit op bedrijven die aandeleninkopen doen kort nadat ze werknemers hebben ontslagen of bedrijven die een reddingsoperatie willen, wat wijst op niet-afgestemde bedrijfsprioriteiten die de publieke opinie kunnen schaden en regelgevende interventie kunnen uitlokken.

Uiteindelijk zouden aandeleninkopen een robuuste strategische visie moeten aanvullen, niet vervangen. Wanneer ze verkeerd worden gebruikt of verkeerd geprijsd, kunnen de kosten voor aandeelhouders op de lange termijn aanzienlijk zijn, wat het vertrouwen en de waardecreatie ondermijnt.